Epoka nowożytna

19.10.2019

„Rara avis Tessinensis” – wystawa zabytków piśmiennictwa Śląska Cieszyńskiego

Wystawa „Rara avis Tessinensis” w Książnicy Cieszyńskiej Wystawa „Rara avis Tessinensis” w Książnicy Cieszyńskiej

Ok. 30 najcenniejszych zabytków kultury piśmienniczej Śląska Cieszyńskiego, które ukazały się od pierwszej połowy XV w. aż po lata 1918-1920, zobaczyć można na otwartej w sobotę w Książnicy Cieszyńskiej ekspozycji „Rara avis Tessinensis”.

„To dzieła, które wyszły spod pióra najwybitniejszych synów tej ziemi. Ich pojawienie się zapowiadało nadejście przełomowych wydarzeń lub zjawisk w dziejach regionu. To też dzieła ucieleśniające najbardziej specyficzne cechy kultury cieszyńskiej. (…) Wystawa stwarza jedyną w swoim rodzaju sposobność, by w jednym miejscu ujrzeć najcenniejsze - przechowywane w Książnicy - zabytki kultury piśmienniczej Śląska Cieszyńskiego” – wskazał pracownik Książnicy Wojciech Święs, który wraz z Jolantą Sztuchlik przygotował ekspozycję.

CZYTAJ TAKŻE

Wystawa obejmuje kilka części. Pierwszą stanowią „Fundamenty”. Prezentuje najstarsze zabytki cieszyńskiego piśmiennictwa, m.in. słynni „Prorocy Cieszyńscy” z lat 1418–1439, miniaturowy modlitewnik księżnej Elżbiety Lukrecji z XV w. oraz pozostałości po bibliotece klasztoru braci dominikanów w Cieszynie.

Drugi dział – „Księstwo Cieszyńskie” – ukazuje dzieła związane z dynastią panujących książąt: pierwszą drukowaną kronikę księstwa z 1588 r., czy dedykację dla księcia Adama Wacława z 1605 r., ale również kilka obiektów stanowiących spuściznę po lokalnej szlachcie.

Trzecia część dotyczy reformacji i kontrreformacji. To wybrane obiekty związane dorobkiem i biografią Jerzego Trzanowskiego, powstaniem ewangelickiego kościoła Jezusowego w Cieszynie oraz kontrreformacyjną misją o. Leopolda Tempesa. „Nie mogło tu zabraknąć m.in. najstarszej polskiej książki cieszyńskiej: +Wierność, Bogu i cesarzowi, czasu powietrza morowego należąca+ pióra pierwszego cieszyńskiego pastora (…) Jana Muthmanna z 1716 r.” – dodał Wojciech Święs.

Kolejna część – „Plebejska kultura” - skoncentrowała się na przełomie XVIII i XIX w. i przedstawia materiały obrazujące wysoki poziom rozwoju kulturalnego ówczesnego cieszyńskiego włościaństwa. Są to m.in. jeden ze znaków własnościowych, którymi gromadzone przez siebie książki opatrywał furman z Cisownicy Jura Gajdzica, właściciel pierwszego na ziemiach polskich chłopskiego ekslibrisu. Zobaczyć można też pierwszy cieszyński słowniczek gwarowy spisany przez ks. Leopolda Jana Szersznika.

CZYTAJ TAKŻE

W dziale „Samoświadomość” pokazane zostały obiekty związane z rozwojem polskiego ruchu narodowego i rodzeniem się polskiej świadomości narodowej wśród mieszkańców regionu. Wojciech Święs poinformował, że zobaczyć można m.in. materiały związane z najstarszymi polskimi organizacjami, pierwsze lokalne czasopisma i rękopiśmienne pamiętniki budzicieli polskości – Pawła Stalmacha i Andrzeja Kotuli.

Zwieńczeniu długoletniego procesu formowania się nowoczesnego polskiego narodu na Śląsku Cieszyńskim poświęcony jest dział „Polski my naród”, gdzie obejrzeć można księgi protokołów posiedzeń plenarnych Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego z lat 1918–1920.

Wystawę w Książnicy zobaczyć będzie można do 1 lutego przyszłego roku.

Sobotnim wernisażem Książnica upamiętniła 25-lecie działalności.

Książnica obejmuje opieką kilka bezcennych zabytkowych kolekcji książkowych, które powstały w okresie od XVIII do XX w. Obecnie jej zbiory liczą już ponad 200 tys. jednostek, w tym 17,5 tys. starych druków (53 inkunabuły), a ponadto ok. 18 tys. jednostek ewidencyjnych rękopisów. Najcenniejszą częścią jest księgozbiór ks. Leopolda Szersznika. W marcu 2001 r. Książnica wpisana została przez ministra kultury na listę polskich bibliotek naukowych. (PAP)

autor: Marek Szafrański

szf/ wj/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL