II Rzeczpospolita

24.01.2019

„Amerykańska księżna. Z Nowego Jorku do Siedlisk”

autor: Virgilia Sapieha
„Amerykańska księżna. Z Nowego Jorku do Siedlisk” „Amerykańska księżna. Z Nowego Jorku do Siedlisk”

„Tutaj zakładano, że człowiek zostanie tam, gdzie się urodził. Jego droga była wytyczona i musiał po prostu nią podążać. Nawet sami chłopi tak uważali. +Co było dobre dla naszych rodziców, jest dobre i dla nas+ – powiedziała wcześniej jedna z kobiet. Nikt tu nie zadawał dzieciom pytania, które w Ameryce jest na porządku dziennym: +Kim chcesz zostać, kiedy dorośniesz?+. Polska była republiką, ale nie istniała w niej równość szans” – ocenia w swoich wspomnieniach Virgilia Sapieha.

Virgilia Sapieha, z domu Peterson (1904–1966) była amerykańską pisarką, krytyczką literacką, a także dziennikarką radiową i telewizyjną. Urodziła się i wychowała w Nowym Jorku. W czerwcu 1933 r. wyszła za mąż za księcia Pawła Sapiehę – aby go poślubić, rozwiodła się ze swoim pierwszym mężem. Sapiehę znała jeszcze wcześniej, zanim poślubiła Malcolma Rossa, początkującego pisarza. Virgilia i Paweł poznali się we Francji, gdzie Amerykanka przebywała w 1923 r.na studiach. W tym samym roku przyjechała do Polski i zamieszkała w Siedliskach, w województwie lwowskim na Kresach Wschodnich. Kiedy wybuchła II wojna światowa razem z mężem oraz dwójką dzieci – Krysią i Nickiem – wyjechała do Stanów Zjednoczonych. W maju 1940 r. opublikowała wspomnienia pod tytułem „Polish Profile”, a dwa lata później powieść opartą na autobiograficznych wątkach pt. „Beyond this Shore”. W trakcie wojny była zaangażowana również w rządowym Biurze Informacji Wojennej, które wspierało wysiłek zbrojny Stanów Zjednoczonych. 

W 1950 r. Sapiehowie rozwiedli się. Paweł zamieszkał w Europie, a Virgilia razem z dziećmi pozostała w USA. W 1950 r. po raz trzeci wyszła za maż – za Gouverneura Pauldinga, redaktora magazynu „The Reporter” Na początku lat pięćdziesiątych współprowadziła program telewizyjny „Author Meets the Critic”. Prowadziła również autorską audycje radiową „Books in Profile”. W 1961 r. opublikowała autobiografię „A Matter of Life and Death”. Książka została nominowana do National Book Award – jednej z najważniejszych amerykańskich nagród literackich. 

Wspomnienia, poza wydaniem amerykańskim, ukazały się jeszcze w 1940 r. w Wielkiej Brytanii oraz rok później w Szwecji. W Polsce pozostawały do tej pory nieznane. 

„Wspomnienia Virgilii Sapiehy imponują śmiałością spojrzenia na ostatnie lata II Rzeczypospolitej. Perspektywa młodej Amerykanki, wychowanej w duchu liberalnych wartości, która przebywała w egzotycznym dla siebie świecie polskiej arystokracji, pozwala wydobyć z niego aspekty często niedostrzegane przez krajowych pamiętnikarzy. […] Autorka pozwala czytelnikowi spojrzeć na Polskę oczami +obcej+, która nie rozumie, dziwi się i potrafi nie zgadzać się tym, co zastała. Jest uważną obserwatorką, dostrzegającą kontrasty otaczającego ją świata, w którym luksus jednych nie może istnieć bez biedy drugich” – napisał Adam Safaryjski we wprowadzeniu. 

Książka „Amerykańska Księżna. Z Nowego Jorku do Siedlisk” Virgilii Sapiehy ukazała się nakładem Ośrodka KARTA, w ramach serii „Świadectwa. XX wiek”. 

Anna Kruszyńska (PAP)

akr/ 

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL